Truyện con chó Berganza – Cervantes – Cuốn

Berganza là một con chó biết nói (và lại nói rất hay). Nó xuất hiện lần đầu trong truyện Đám Cưới Giả của Miguel de Cervantes, nằm trong bộ mười hai “truyện ngắn” (novella) ông viết trong khoảng thời gian từ 1590 đến 1612.

Berganza nói gì?

Nó kể với Scipio bạn của nó (cũng là một con chó) về cuộc sống của mình dưới thời những người chủ khác nhau. Dù là đồ tể, cảnh sát, thương gia hay dân Di-gan, mỗi người đều hủ bại không thể cứu vãn. Berganza gay gắt và Scipio chỉ trích, mượn lời 2 con chó, Cervantes phê bình về luân lý ở Tây Ban Nha thế kỷ 16, đồng thời phác họa bức chân dung bất hủ về trái tim con người.

Vì quá thích câu chuyện này, E.T.A. Hoffmann đã viết tiếp nó. Ở đây, ông tìm thấy Berganza ở nước Đức thế kỷ 19, trong một cuộc tản bộ ban tối xuyên khu rừng Bamberg: lúc này Scipio đã chết, còn Berganza làm một chuyến du hành thời gian để có mặt ở đó lúc đó, chuyện gẫu với Hoffmann.

Tất nhiên người hưởng lợi nhiều nhất là độc giả, nhất là khi có thể nối hai câu chuyện ấy lại với nhau. Điều đó được thực hiện (lần đầu tiên) trong cuốn sách này.

“Tuy tác giả của các câu chuyện đều là những tác giả thuộc vào hàng vĩ đại nhất của lịch sử văn chương thế giới, ở đây con chó Berganza mới là nhân vật chính.”

Nối Cervantes vào với Hoffmann – tức là, Hoffmann tự nối mình vào với Cervantes, để tạo nên một cặp rất improbable – là một con chó. Hoàn toàn có thể nói (có thể nghĩ), con chó ấy chạy từ vùng Cervantes đến vùng Hoffmann. Và bởi khi chuyển từ phong cảnh này sang phong cảnh khác, bất kỳ cái gì – kể cả một con chó – cũng mang các đặc điểm khác (do lây nhiễm từ phong cảnh), có thể nói rằng con chó nối Cervantes-Hoffmann đã chạy từ một nơi đặc trưng bằng sự nhẹ (một picaresque nhẹ nhõm, Latin) sang một chốn đặc biệt u tối, nặng nề như bị chồng chất lên sự đảo lộn cùng những dự cảm về điều tồi tệ nhất, và Anglo-Germain.

Như vậy, thì con chó chạy qua thời gian – nhưng khi đã là một động vật và chạy, thì tất nhiên nó cũn