Mình nói nhớ nhà nhưng không chỉ mỗi hình dáng. Mình nhớ là nhớ về những ký ức lưu giữ trong căn nhà đấy.
Những ngôi nhà cổ ở vùng đất Nam Bộ cũng thế. Kiến trúc không đơn thuần là vật thể. Mỗi căn nhà đều được tạo ra với những ấp ủ tinh thần cùng dấu ấn của người xưa như một manh mối mong manh về sự tồn tại của họ.
Cuốn biên khảo Tản Mạn Kiến Trúc Nam Bộ ghi lại những giá trị ấy qua việc ghi chú lịch sử kiến trúc dân dụng miền Nam từ cuối thế kỷ 19 đến cuối thế kỷ 20. Mỗi công trình lại ẩn chứa câu chuyện về lịch sử xây dựng, về tập quán, văn hóa địa phương, và cả những ước mơ của gia chủ in dấu trên đường nét của ngôi nhà.
Cuốn sách cho mình thấy văn hóa nấp trong từng lát ngói mái nhà, trong từng dãy cột phù điêu, trong từng tấm trán tường hay trong từng miếng gạch khảm lưu dấu chân người Việt. Cho mình thêm thương những vết hằn tháng năm trên những ngôi nhà miền Nam trước sự phôi phai của thời đại.




