Tú tài thủy tinh – Cervantes – Cuốn

Tuy là nhà văn nổi tiếng bậc nhất ở trên thế giới, thế nhưng ở tại Việt Nam ngoài “Don Quixote”, thì Cervantes không được biết đến quá nhiều qua tác phẩm khác. Mới đây 4 trong số 12 truyện ngắn thuộc về tuyển tập “Novelas Ejemplares” (tạm dịch: “Tuyển truyện mẫu mực”) đã được ra mắt, góp phần giới thiệu một Cervantes mới hơn, lạ hơn, nhưng vẫn giữ được phong cách đặc trưng.

Theo đó “Tuyển truyện mẫu mực” được ông viết trải dài từ năm 1590 đến 1612, và được xuất bản ở tại Madrid vào năm 1613. Sở dĩ có tên gọi đó vì đây là các mẫu truyện hướng về đạo đức, đính kèm mục đích nêu gương, giúp mở ra những chân trời mới về các sự kiện xung quanh người đọc.

Gồm 4 tác phẩm: “Đám cưới giả”, “Tú tài thủy tin”h, “Rinconete và Cortadillo” và “Lão già ghen ở Estramadoure”, qua tính giễu nhại, châm biếm cũng như khả năng sử dụng từ ngữ đã thành đặc trưng, Cervantes đã cho thấy rằng “không phải tất tật những thứ lấp lánh thì đều là vàng”, từ đó “thử lửa” cũng như tố cáo những sự ranh ma, ẩn sâu dưới đó là thói lọc lừa, đểu giả cũng như lươn lẹo và đầy bòn rút.

Có thể thấy “Tuyển truyện mẫu mực” ít nhiều mang theo tính cách của Cervantes. Là một tác giả trải qua rất nhiều biến động thời cuộc, do đó motif nhân vật mang tính phiêu lưu ở nhiều vùng đất liên tục trở đi trở lại trong tác phẩm này. Các mẫu hình nhân vật như Tomás Rodaja (“Tú tài thủy tinh”), Felipo Carrizales (“Lão già ghen”)… đều có những chuyến hành trình vô cùng phức tạp, để thông qua những cảnh quan vô cùng quyến rũ của Ý, Flandres, Bỉ… phong tục xã hội cùng với cuộc sống thường ngày của các nhân vật đã được tái hiện một cách sắc nét.

Từ góc nhìn xa là những địa danh, Cervantes thu hẹp khoảng cách, để rồi phản ánh xã hội Tây Ban Nha một cách trung thực và đầy sống động. Điều này có thể thấy rõ ở truyện “Tú tài thủy tinh” cũng như “Đám cưới giả”, về hai chú chó có thể chuyện trò vô cùng mới lạ. Xã hội mà Cervantes cố gắng khắc họa là chốn xô bồ của những tội lỗi, nơi mà miệng đời gặm nhấm mang