Bản dịch duy nhất trong tiếng Việt, được thực hiện bởi ông tổ nghề báo Việt Nam, lần đầu tiên quay lại sau 100 năm, trong tủ kinh điển của Xuất bản Khác.
TỰA CỦA DỊCH-GIẢ
Bản-quán nghĩ mãi, tìm mãi trong các sách Tây, xem có truyện gì, sách gì nên dịch ra mà in vào báo cho các quan coi, để những lúc thừa-nhàn tiêu-khiển, kẻo cứ xem luận mãi, hay đến đâu cũng có lúc mỏi. Sách Tây thì thực là nhiều, mà không mấy quyển là dịch được, vì trình-độ nước Nam ta chẳng bằng trình-độ u-châu, mà cũng không phải là một nước văn-minh ấu-trĩ, cho nên sách nào nghĩa-lý cao-xa quá, hoặc là văn-chương lối mới, thì dịch ra dân ta xem không đến nơi; mà sách của bên u-châu làm riêng cho trẻ, thì dịch ra cho người lớn xem không thỏa.
Duy bản-quán xem có sách tiểu-thuyết Gin Ba-la đơ Xăng-ti-dan này (Gil-Blas de Santillane) của ông danh-sĩ Pháp Lesage đặt ra là thực đáng nên dịch. Tuy là sách làm cho các bậc thiếu-niên xem, nhưng mà văn-chương hay, luân-lý cao mà lại dễ hội, thành ra sách danh-thư ở u-châu. Chắc rằng các ngài sẽ xem, mà kể lại cho con-trẻ nghe cũng có ích lắm.
7 Août 1913


















